Udyogini Yojana Women Loan: देशातील महिलांना स्वावलंबी आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवण्यासाठी केंद्र व राज्य सरकारांकडून विविध योजना राबवण्यात येतात. त्यापैकी महिलांना स्वतःचा छोटा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मदत करणारी उद्योगिनी योजना (उद्योगिनी योजना महिला कर्ज) ही एक महत्त्वाची सरकारी योजना आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश महिलांना तारण न ठेवता, सुलभ अटींवर कर्ज उपलब्ध करून देणे हा आहे, जेणेकरून त्या स्वतःचा उद्योग उभारू शकतील.
उद्योगिनी योजना म्हणजे काय?
उद्योगिनी योजनेची सुरुवात सुरुवातीला कर्नाटक राज्यात झाली होती. मात्र, योजनेचा चांगला प्रतिसाद पाहता आता केंद्र सरकारच्या सहकार्याने अनेक राज्यांमध्ये ही योजना राबवली जात आहे. या योजनेतून महिलांना आर्थिक मदतीसोबत स्वरोजगाराची संधी दिली जाते.
कर्ज रक्कम:
या योजनेअंतर्गत महिलांना साधारणपणे ₹1 लाख ते ₹3 लाखांपर्यंत कर्ज दिले जाते.
तारणमुक्त कर्ज:
या कर्जासाठी कोणतीही मालमत्ता, गॅरंटी किंवा जामीनदार देण्याची आवश्यकता नसते.
कर्जाचा उपयोग:
या निधीतून महिला खालीलप्रमाणे व्यवसाय सुरू करू शकतात –
- ब्युटी पार्लर
- शिलाई / टेलरिंग व्यवसाय
- किराणा किंवा भाजीपाला दुकान
- डेअरी, शेळीपालन, कुक्कुटपालन
- हातमाग, हस्तकला, छोटा उत्पादन उद्योग
उद्योगिनी योजनेसाठी पात्रता अटी
उद्योगिनी योजनेचा लाभ घेण्यासाठी महिलांना खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार महिला भारतीय नागरिक असणे गरजेचे
- वय 18 ते 55 वर्षांदरम्यान असावे
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹1.5 लाखांपेक्षा अधिक नसावे
- विधवा आणि दिव्यांग महिलांसाठी उत्पन्नाची अट शिथील असू शकते
- अर्जदार कोणत्याही बँकेची कर्ज थकबाकीदार नसावी
आवश्यक कागदपत्रे
उद्योगिनी योजनेसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असते:
- आधार कार्ड
- पासपोर्ट साइज फोटो
- उत्पन्नाचा दाखला
- रहिवासी दाखला
- व्यवसाय आराखडा (Business Plan)
- जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
- प्रशिक्षण / अनुभव प्रमाणपत्र (असल्यास)
उद्योगिनी योजनेसाठी अर्ज कसा करावा?
उद्योगिनी योजनेत अर्ज करण्यासाठी दोन सोपे मार्ग उपलब्ध आहेत:
ऑफलाइन अर्ज
- जवळच्या राष्ट्रीयीकृत बँक, सहकारी बँक किंवा ग्रामीण बँकेत जाऊन
- उद्योगिनी योजनेचा अर्ज फॉर्म भरून कागदपत्रांसह सादर करता येतो
ऑनलाइन अर्ज
- सरकारच्या अधिकृत पोर्टलवर myscheme.gov.in
- येथे “Udyogini Yojana” शोधून ऑनलाइन अर्ज करता येतो
उद्योगिनी योजनेचे फायदे
- महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचे स्वप्न साकार करता येते
- तारण किंवा गॅरंटीची अट नसल्याने गरीब महिलांनाही संधी
- आर्थिक स्थैर्य मिळाल्याने सामाजिक सक्षमीकरण
- स्वयंरोजगारामुळे कुटुंबाचे उत्पन्न वाढते
निष्कर्ष
उद्योगिनी योजना ही महिलांसाठी एक उत्कृष्ट संधी आहे. कोणतेही मोठे भांडवल नसतानाही महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करता यावा, यासाठी ही योजना महत्त्वाची भूमिका बजावते. जर तुम्ही महिला असाल आणि स्वतःचा उद्योग सुरू करण्याचा विचार करत असाल, तर उद्योगिनी योजना तुमच्यासाठी नक्कीच उपयुक्त ठरू शकते.