Essential Kit new update: महाराष्ट्रातील लाखो बांधकाम कामगारांसाठी महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ (BOCW) अंतर्गत विविध कल्याणकारी योजना राबविल्या जात आहेत. याच योजनांपैकी एक महत्त्वाची योजना म्हणजे बांधकाम कामगार अत्यावश्यक वस्तू संच (Essential Kit Yojana). या योजनेचा उद्देश नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांच्या दैनंदिन गरजांसाठी काही आवश्यक घरगुती वस्तू मोफत उपलब्ध करून देणे हा आहे.
मात्र, गेल्या काही महिन्यांपासून या योजनेभोवती मोठा वाद निर्माण झाला असून वस्तूंची गुणवत्ता, कंत्राटातील पारदर्शकता आणि थेट रोख रक्कम देण्याची मागणी या मुद्द्यांमुळे ही योजना चर्चेत आली आहे. त्यामुळे कामगारांमध्ये संभ्रमाची स्थिती निर्माण झाली असून, सरकार पुढे काय निर्णय घेणार याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
Essential Kit योजनेत कोणत्या वस्तू दिल्या जातात?
BOCW मंडळामार्फत वितरित करण्यात येणाऱ्या अत्यावश्यक वस्तू संचात एकूण 10 वस्तू दिल्या जातात. या वस्तू कामगारांच्या घरगुती वापरासाठी उपयुक्त अशा स्वरूपाच्या आहेत.
Essential Kit मधील वस्तूंची यादी
- पत्र्याची पेटी (Storage Box) – घरगुती साहित्य साठवण्यासाठी
- प्लास्टिक स्टूल – रोजच्या वापरासाठी
- धान्य साठवण कोठी – ठरावीक किलो क्षमतेची
- बेडशीट
- चादर
- ब्लँकेट / घोंगडी
- साखर ठेवण्यासाठी डब्बा
- चहा पावडर ठेवण्यासाठी डब्बा
- वॉटर प्युरिफायर (18 लिटर क्षमतेचा)
- एक अतिरिक्त घरगुती उपयोगाची वस्तू (जिल्हानिहाय स्वरूप बदलू शकते)
ही योजना कागदावर चांगली दिसत असली तरी प्रत्यक्षात कामगारांनी दिलेल्या वस्तूंबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
वस्तूंच्या गुणवत्तेवरून वाद का निर्माण झाला?
अनेक बांधकाम कामगारांनी वाटप करण्यात आलेल्या वस्तू अत्यंत निकृष्ट दर्जाच्या असल्याच्या तक्रारी केल्या आहेत. विशेषतः प्लॅस्टिक साहित्य, धान्य कोठी आणि स्टोरेज बॉक्स काही दिवसांतच तुटत असल्याचे अनुभव अनेकांनी मांडले आहेत.
गंभीर आरोप कोणते?
- वस्तू पुरवठा करणाऱ्या कंपनीवर भ्रष्टाचाराचे आरोप
- कमी दर्जाचे साहित्य देऊन खर्च वाढवून दाखवण्याचा संशय
- कामगारांची प्रत्यक्ष गरज लक्षात न घेता अनावश्यक वस्तूंचे वाटप
या कारणांमुळे कामगार संघटनांनी या योजनेविरोधात आवाज उठवला आहे.
कामगार संघटनांची प्रमुख मागणी : थेट रोख रक्कम द्या
विविध कामगार संघटनांनी सरकारकडे स्पष्ट मागणी केली आहे की,
“वस्तू देण्याऐवजी कामगारांच्या खात्यात थेट पैसे जमा करा.”
रोख रक्कम दिल्यास फायदे
- कामगार आपल्या गरजेनुसार वस्तू खरेदी करू शकतील
- निकृष्ट दर्जाची वस्तू स्वीकारण्याची सक्ती राहणार नाही
- स्थानिक बाजारातील रोजगारालाही चालना मिळेल
- योजनेत अधिक पारदर्शकता येईल
यामुळेच “Essential Kit ऐवजी Cash Benefit” हा मुद्दा सध्या राज्यभर चर्चेत आहे.
सरकार रोख रक्कम देणार का? पुढे काय होऊ शकते?
सध्या सरकारकडून याबाबत अधिकृत निर्णय जाहीर करण्यात आलेला नाही. मात्र, वाढत्या तक्रारी आणि संघटनांच्या दबावामुळे खालील बदल होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
- वस्तू संच योजना बंद करून थेट आर्थिक लाभ देणे
- सध्याचे भांडी वाटप कंत्राट रद्द करणे
- नवीन, पारदर्शक पद्धतीने योजना राबवणे
सरकारचा अंतिम निर्णय आल्यानंतरच कामगारांना प्रत्यक्ष दिलासा मिळणार आहे.
Essential Kit साठी सध्याची ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया
जोपर्यंत अंतिम निर्णय होत नाही, तोपर्यंत वस्तू संचासाठी ऑनलाईन अपॉइंटमेंट पद्धत सुरू आहे.
अर्ज कसा करावा?
- BOCW मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या
- “योजना / Schemes” विभाग निवडा
- Essential Kit / वस्तू संच योजना वर क्लिक करा
- 12 अंकी नोंदणी क्रमांक (Registration Number) टाका
- आधार क्रमांकाच्या मदतीने लॉगिन करा
- वस्तू घेण्यासाठी अपॉइंटमेंट (ठिकाण व तारीख) निवडा
- पावती / प्रिंटआउट डाउनलोड करा
- दिलेल्या दिवशी व केंद्रावर जाऊन वस्तू स्वीकारा
महत्त्वाची सूचना कामगारांसाठी
- अपॉइंटमेंटशिवाय वस्तू दिल्या जात नाहीत
- आधार व नोंदणी क्रमांक अपडेट असणे आवश्यक
- कोणतीही अडचण असल्यास जिल्हा कामगार सहाय्य कार्यालयाशी संपर्क साधावा
निष्कर्ष
बांधकाम कामगारांसाठी सुरू करण्यात आलेली Essential Kit योजना उद्देशाने चांगली असली, तरी अंमलबजावणीत अनेक त्रुटी समोर आल्या आहेत. निकृष्ट वस्तू, कंत्राटातील संशय आणि कामगारांच्या गरजा न समजून घेणे या कारणांमुळे या योजनेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
जर सरकारने वस्तूऐवजी थेट रोख रक्कम देण्याचा निर्णय घेतला, तर तो नक्कीच कामगारांसाठी अधिक फायदेशीर ठरेल. तोपर्यंत कामगारांनी अधिकृत माहितीवर लक्ष ठेवावे व कोणत्याही अफवांवर विश्वास ठेवू नये.
