Ladki Bahin Yojana Update 9 November: राज्यातील महिलांना आर्थिक आधार देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेली मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना ही शासनाची एक महत्त्वाकांक्षी योजना आहे. मात्र सध्या या योजनेअंतर्गत अनेक महिला लाभार्थी अपात्र ठरत असल्याच्या बातम्या समोर येत आहेत. त्यामुळे अनेक महिलांच्या हप्त्यांबाबत संभ्रम आणि चिंता निर्माण झाली आहे.
ही योजना २८ जून २०२४ रोजी लागू करण्यात आली असून, त्यानंतर वेळोवेळी शासनाने जीआर (शासकीय निर्णय) काढून अटी व नियमांमध्ये बदल केले आहेत. याच बदलांमुळे आणि तपासणी प्रक्रियेमुळे काही लाभार्थी अपात्र ठरत आहेत.
केवायसी (KYC) प्रक्रिया आणि हप्ता थांबण्याबाबत सत्य
सरकारकडून सध्या KYC प्रक्रिया सुरू आहे. यामध्ये खालील बाबींची स्वयंघोषणा घेतली जात आहे
- लाभार्थी नोकरदार आहे का
- कुटुंबात एकापेक्षा जास्त लाभार्थी आहेत का
- कोणीतरी पेन्शनधारक आहे का
महत्त्वाचे :केवायसी करण्याची अंतिम तारीख ३१ डिसेंबर २०२५ आहे. त्यामुळे फक्त KYC न केल्यामुळे सध्या हप्ता बंद झालेला नाही. बहुतेक महिला चुकीची माहिती, नियमांचे उल्लंघन किंवा अटी पूर्ण न केल्यामुळे अपात्र ठरत आहेत.
कुटुंबाची व्याख्या काय आहे?
या योजनेत कुटुंबाची स्पष्ट व्याख्या करण्यात आली आहे –
कुटुंब म्हणजे
- पती
- पत्नी
- त्यांची अविवाहित मुले / मुली
केवळ रेशन कार्डावरच कुटुंबाची व्याख्या ठरत नाही, हे लक्षात घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
वयाची अट आणि कोणत्या महिलांना लाभ?
योजनेसाठी महिलेचे वय
- किमान : २१ वर्षे
- कमाल : ६५ वर्षे
लाभासाठी पात्र महिला
- विवाहित
- विधवा
- घटस्फोटीत
- परित्यक्ता
- निराधार महिला
एका कुटुंबात किती महिलांना लाभ मिळू शकतो?
एका कुटुंबातून कमाल दोन महिला लाभ घेऊ शकतात, जर
- एक विवाहित / विधवा / घटस्फोटीत महिला
- आणि त्याच कुटुंबातील एक अविवाहित महिला (उदा. आई–मुलगी)
सरकारी नोकरदार आणि पेन्शनधारक अपात्र का?
जर कुटुंबातील कोणताही सदस्य खालीलपैकी असेल तर योजना लागू होत नाही
- कायमस्वरूपी सरकारी कर्मचारी
- शासकीय महामंडळ / उपक्रमातील कर्मचारी
- केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या स्थानिक संस्थेतील कर्मचारी
- निवृत्त होऊन पेन्शन घेत असलेला सदस्य
उत्पन्नाची अट (Income Criteria)
कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपर्यंत असणे बंधनकारक आहे.
उत्पन्नाचा दाखला आवश्यक आहे, परंतु
- पिवळे रेशन कार्ड
- केशरी रेशन कार्ड
असलेल्या महिलांना उत्पन्न दाखल्यातून सूटी देण्यात आली आहे. आउटसोर्सिंग कर्मचारी, कंत्राटी कर्मचारी आणि स्वयंसेवक यांनाही २.५ लाखांची अट लागूच राहते.
इतर योजनांमधील लाभाची अट
लाभार्थी महिलेला इतर शासकीय योजनांमधून ₹1500 किंवा त्यापेक्षा जास्त रक्कम मिळत असल्यास लाडकी बहीण योजनेचा लाभ मिळणार नाही. जर इतर योजनेतून मिळणारी रक्कम ₹1500 पेक्षा कमी असेल, तर उर्वरित रक्कम लाडकी बहीण योजनेतून दिली जाईल.
जमीन मालकीबाबत मोठा बदल
आधी असलेली ५ एकरापेक्षा जास्त जमीन नसावी ही अट हटवण्यात आली आहे. त्यामुळे जमीनधारक महिलांना काही अंशी दिलासा मिळाला आहे.
निष्कर्ष
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना बंद झालेली नाही, मात्र कठोर नियम, डेटा तपासणी आणि अटींच्या पूर्ततेमुळे अनेक महिला अपात्र ठरत आहेत. ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर अपात्र लाभार्थ्यांचा अधिकृत आकडा शासनाकडून जाहीर केला जाणार आहे.
त्यामुळे महिलांनी –
- आपली माहिती योग्य आहे का ते तपासावे
- उत्पन्न, कुटुंब आणि नोकरदार स्थितीबाबत नियम समजून घ्यावेत
- अफवांवर विश्वास ठेवू नये
अशाच लाडकी बहीण योजना हप्ता अपडेट, पात्रता, अपात्र यादी आणि KYC माहिती साठी आमच्या वेबसाईटला नियमित भेट द्या