bandhkam kamgar nondani: महाराष्ट्राच्या विकासाची खरी ताकद म्हणजे बांधकाम कामगार. इमारती, पूल, रस्ते, धरणे उभारताना ऊन, पाऊस, थंडी याची पर्वा न करता जे कामगार अहोरात्र मेहनत करतात, त्यांच्याच बळावर राज्याची प्रगती उभी आहे. मात्र इतके मोठे योगदान देऊनही अनेक बांधकाम कामगारांचे स्वतःचे जीवन संघर्षमय असते. स्थलांतर, अल्प उत्पन्न, घरगुती सुविधा नसणे अशा अनेक अडचणींना त्यांना सामोरे जावे लागते.
हीच बाब लक्षात घेऊन महाराष्ट्र शासनाने बांधकाम कामगार नोंदणी अंतर्गत ‘बांधकाम कामगार भांडी योजना’ म्हणजेच आता ओळखली जाणारी ‘घर संसार योजना’ सुरू केली आहे. ही योजना केवळ मदतीपुरती मर्यादित न राहता, कामगारांच्या कुटुंबाला स्थैर्य, सन्मान आणि आधार देणारी ठरत आहे.
‘घर संसार’ योजना म्हणजे नेमके काय?
घर संसार योजना ही महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ यांच्या माध्यमातून राबवली जाणारी महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश म्हणजे नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांना त्यांच्या दैनंदिन घरगुती गरजांसाठी थेट मदत देणे.
विशेषतः जे कामगार गावोगावी स्थलांतर करतात, त्यांच्या कुटुंबाकडे अनेकदा प्राथमिक स्वयंपाकाची भांडीदेखील नसतात. अशा परिस्थितीत ही योजना त्यांच्यासाठी मोठा आधार ठरते.
योजनेतून मिळणारे फायदे (Key Benefits)
‘घर संसार’ योजनेंतर्गत कामगारांना दोन प्रकारची मदत दिली जाते:
1) मोफत भांडी संच
कामगार कुटुंबाला सुमारे ₹20,000 बाजारमूल्याचा 30 वस्तूंचा संपूर्ण किचन संच मोफत दिला जातो.
2) थेट आर्थिक मदत
यासोबतच ₹5,000 रुपयांची रोख आर्थिक मदत DBT द्वारे थेट बँक खात्यात जमा केली जाते. यामुळे कामगारांना घरासाठी लागणाऱ्या मूलभूत वस्तू खरेदीसाठी वेगळा खर्च करावा लागत नाही आणि त्यांची थोडीफार बचतही होते.
मोफत मिळणाऱ्या 30 वस्तूंच्या संचात काय असते?
हा किचन संच अतिशय उपयुक्त आणि टिकाऊ स्वरूपाचा असतो. त्यामध्ये खालील प्रमुख वस्तूंचा समावेश असतो:
- स्टीलची जेवणाची ताटे, वाट्या व पेले
- भात शिजवण्यासाठी भांडे व भाजीसाठी कढई
- 3 ते 5 लिटर क्षमतेचा प्रेशर कुकर
- पाणी पिण्यासाठी जग व मोठी स्टील पाण्याची टाकी
- मसाल्यांसाठी मसालेदानी
- धान्यासाठी झाकणदार डबे
- परात, मोठे चमचे, तळणीसाठी कढई इत्यादी
या सर्व वस्तूंमुळे कामगाराच्या घराचा किमान संसार पूर्ण होतो.
घर संसार योजनेसाठी पात्रता निकष
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण असणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार महाराष्ट्रातील नोंदणीकृत बांधकाम कामगार असावा
- वय १८ ते ६० वर्षांच्या दरम्यान असावे
- मागील १२ महिन्यांत किमान ९० दिवस काम केल्याचे प्रमाणपत्र असणे
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹1 लाखांपेक्षा कमी असावे
- वैध कामगार ओळखपत्र (Labor ID Card) असणे बंधनकारक
आवश्यक कागदपत्रांची यादी
ऑनलाईन अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात:
- आधार कार्ड
- राशन कार्ड
- रहिवासी दाखला
- कामगार ओळखपत्र
- ९० दिवसांचे कामाचे प्रमाणपत्र
- बँक पासबुक
- उत्पन्नाचा दाखला
- सक्रिय मोबाईल नंबर
बांधकाम कामगार घर संसार योजना ऑनलाईन अर्ज कसा कराल?
अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाईन आणि सोपी आहे:
- mahaconstructionboard.in या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या
- “Profile Login” वर क्लिक करून नवीन खाते तयार करा
- लॉगिन केल्यानंतर “बांधकाम कामगार भांडी योजना / घर संसार योजना” निवडा
- अर्ज फॉर्ममध्ये वैयक्तिक व कामगार माहिती भरा
- सर्व आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा
- अर्ज सबमिट करा व पावती क्रमांक जतन करा
अर्जाची स्थिती (Application Status) व लाभ वितरण
अर्ज सादर झाल्यानंतर तो संबंधित अधिकाऱ्यांकडून तपासला जातो. सर्व निकष पूर्ण झाल्यास:
- काही आठवड्यांत भांडी संच वितरित केला जातो
- ₹5,000 रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जाते
कामगारांनी वेळोवेळी पोर्टलवर जाऊन Application Status तपासणे आवश्यक आहे.
निष्कर्ष: कामगारांसाठी सन्मानाची योजना
‘घर संसार’ योजना ही केवळ शासकीय मदत नाही, तर बांधकाम कामगारांच्या कष्टांची पावती आहे. या योजनेमुळे हजारो कुटुंबांना घरगुती स्थैर्य मिळत असून, त्यांच्या जीवनमानात सकारात्मक बदल होत आहे.
जर तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीतील कोणी बांधकाम कामगार असाल, तर बांधकाम कामगार नोंदणी करून या योजनेचा लाभ नक्की घ्या. शासनाच्या अधिकृत माहितीकडेच लक्ष ठेवा आणि अफवांपासून दूर राहा.
