Free Sauchalay Yojana 2.0: ग्रामीण भागातील अनेक कुटुंबांसाठी आजही घरात शौचालय नसणे ही मोठी समस्या आहे. विशेषतः महिला, वृद्ध आणि लहान मुलांसाठी ही बाब आरोग्य, सुरक्षितता आणि सन्मानाशी थेट जोडलेली आहे. हीच गरज ओळखून केंद्र सरकारने स्वच्छ भारत मिशन (ग्रामीण) Phase-2.0 (2025-26) अंतर्गत Free Sauchalay Yojana 2.0 पुन्हा सुरू केली आहे. या योजनेमुळे पात्र ग्रामीण कुटुंबांना घरात शौचालय बांधण्यासाठी ₹12,000 आर्थिक मदत थेट बँक खात्यात DBT पद्धतीने दिली जाते.
पहिल्या टप्प्यात देशभरात लाखो शौचालयांचे बांधकाम झाले. त्यामुळे गावांमधील स्वच्छता सुधारली, आजारपणात घट झाली आणि महिलांना मोठा दिलासा मिळाला. आता Phase-2.0 मध्ये सरकारचे लक्ष अशा कुटुंबांकडे आहे, ज्यांच्या घरात आजही शौचालय उपलब्ध नाही. या टप्प्यात केवळ बांधकामच नाही, तर ODF Plus गाव, स्वच्छता, देखभाल आणि कचरा व्यवस्थापन यावरही भर दिला जात आहे.
Free Sauchalay Yojana 2.0 म्हणजे काय?
Free Sauchalay Yojana 2.0 ही ग्रामीण भागासाठीची योजना आहे. ज्या कुटुंबांच्या घरात अद्याप शौचालय नाही, अशा कुटुंबांना शौचालय बांधण्यासाठी सरकारकडून ₹12,000 अनुदान दिले जाते. ही रक्कम कोणत्याही दलालाशिवाय थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट
- प्रत्येक ग्रामीण घरात शौचालय उपलब्ध करणे
- उघड्यावर शौच करण्याची प्रथा पूर्णपणे बंद करणे
- ग्रामीण भागातील स्वच्छता आणि आरोग्य सुधारणे
- महिलांची सुरक्षितता आणि सन्मान वाढवणे
- ODF गावांना ODF+ मध्ये रूपांतरित करणे
कोणाला मिळेल ₹12,000 चा लाभ?
- ही योजना फक्त ग्रामीण कुटुंबांसाठी आहे
- शहरी भागातील नागरिक या योजनेसाठी पात्र नाहीत
- ज्या कुटुंबाच्या घरात आधीच शौचालय आहे किंवा ज्यांनी पूर्वी अनुदान घेतले आहे, त्यांना लाभ मिळणार नाही
- प्रथमच शौचालय बांधणाऱ्या कुटुंबांनाच मदत दिली जाते
Free Sauchalay Yojana 2.0 साठी पात्रता अटी
- अर्जदार ग्रामीण भागातील रहिवासी असावा
- घरात शौचालय नसणे आवश्यक
- आधार कार्ड असणे बंधनकारक
- सक्रिय बँक खाते आणि DBT सुविधा असणे आवश्यक
- आधारवरील नाव आणि बँक खात्यावरील नाव जुळणे आवश्यक
- कुटुंबाचे नाव ग्रामपंचायत किंवा सर्वे यादीत नोंदलेले असावे
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- बँक पासबुक
- मोबाईल नंबर
- घर / जागेचा फोटो (काही राज्यांत आवश्यक)
Free Sauchalay Yojana 2.0 Online Apply कसे करावे?
ग्रामीण कुटुंब आता घरबसल्या ऑनलाइन पद्धतीने अर्ज करू शकतात:
- अधिकृत वेबसाइट sbm.gov.in उघडा
- Registration सेक्शनमध्ये नवीन नोंदणी करा
- नाव, पत्ता, राज्य, जिल्हा, मोबाईल नंबर अशी माहिती भरा
- नोंदणी पूर्ण झाल्यावर मोबाईल नंबर Login ID म्हणून वापरता येतो
- लॉगिन केल्यानंतर अर्ज फॉर्म भरा
- बँक खाते, पासबुक फोटो आणि आवश्यक माहिती अपलोड करा
- फॉर्म सबमिट केल्यानंतर Tracking Number मिळेल
- पंचायत स्तरावर पडताळणी झाल्यानंतर शौचालय बांधकामास मंजुरी दिली जाईल
- काम पूर्ण झाल्यावर ₹12,000 रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जाईल
महत्त्वाची सूचना: अर्ज करताना बँक खाते क्रमांक, IFSC कोड आणि नाव काळजीपूर्वक भरा. चुकीची माहिती दिल्यास पेमेंट अडकू शकते.
निष्कर्ष
Free Sauchalay Yojana 2.0 (2025-26) ही केवळ आर्थिक मदत देणारी योजना नसून ग्रामीण भागातील आरोग्य, स्वच्छता आणि महिलांच्या सन्मानासाठी एक मोठे पाऊल आहे. ज्या कुटुंबांच्या घरात अजूनही शौचालय नाही, त्यांनी ही संधी नक्कीच वापरावी. योग्य कागदपत्रे आणि अचूक माहिती दिल्यास ₹12,000 ची मदत थेट खात्यात मिळते आणि घरात शौचालय उभारणे सोपे होते.
ही माहिती इतर गरजू कुटुंबांपर्यंत पोहोचवा, जेणेकरून कोणताही ग्रामीण परिवार या योजनेच्या लाभापासून वंचित राहू नये.
