Namo Shetkari Yojana 8th Installment Update: नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेअंतर्गत लाभ घेणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या संख्येत अलीकडे लक्षणीय घट होत असल्याचे चित्र समोर आले आहे. कृषी विभागाच्या ताज्या माहितीनुसार, पात्रता नियम अधिक कडक करण्यात आल्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांची नावे लाभार्थी यादीतून वगळण्यात आली आहेत. यामुळे गेल्या काही हप्त्यांमध्ये लाभ घेणाऱ्या शेतकऱ्यांची संख्या सातत्याने कमी होताना दिसत आहे.
२०व्या हप्त्यात सुमारे ९६ लाख शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळाला होता. मात्र, त्यानंतर करण्यात आलेल्या सखोल पडताळणी प्रक्रियेमुळे २१व्या हप्त्यात ही संख्या ९२ ते ९३ लाखांपर्यंत खाली आली. आता उपलब्ध माहितीप्रमाणे, आगामी आठवा हप्ता सुमारे ९० लाख ४१ हजार २४१ शेतकऱ्यांच्या खात्यातच जमा होण्याची शक्यता आहे.
लाभार्थी संख्या कमी होण्यामागील कारणे
शासनाने योजनेत गैरप्रकार रोखण्यासाठी आणि लाभ फक्त पात्र शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचावा यासाठी नियम अधिक काटेकोर केले आहेत. या तपासणीत खालील गंभीर अनियमितता समोर आल्या:
- सुमारे २८ हजार मृत व्यक्तींची नावे अजूनही लाभार्थी यादीत होती
- अंदाजे ३५ हजार दुहेरी लाभार्थी, एकापेक्षा जास्त कागदपत्रांवर लाभ घेत असल्याचे आढळले
- शेती न करता इतर उत्पन्न स्रोत असलेले काही लाभार्थी
- आवश्यक कागदपत्रे अपूर्ण किंवा चुकीची असणे
या सर्व कारणांमुळे मोठ्या प्रमाणावर नावे वगळण्यात आली असून, यादी अद्ययावत करण्यावर प्रशासनाचा भर आहे.
एका कुटुंबाला एकच लाभ – नवा नियम
नवीन नियमांनुसार, एका रेशन कार्डावर आधारित फक्त एका व्यक्तीलाच नमो शेतकरी योजनेचा लाभ मिळणार आहे. याआधी अनेक कुटुंबांमध्ये पती आणि पत्नी दोघांनाही हा लाभ मिळत होता. मात्र, आता ही सुविधा एका सदस्यापुरती मर्यादित करण्यात आली आहे.
या बदलामुळे काही कुटुंबांचे आर्थिक गणित बिघडले असले, तरी शासनाच्या मते हा निर्णय पारदर्शकता राखण्यासाठी आवश्यक आहे. ग्रामीण भागातील काही शेतकरी संघटनांनी मात्र या अटीवर नाराजी व्यक्त केली आहे.
ITR भरणारे आणि सेवा क्षेत्रातील लाभार्थ्यांची तपासणी
योजनेच्या लाभार्थ्यांवर आता आयकर विवरणपत्र (ITR) आणि इतर उत्पन्न स्रोतांच्या आधारे विशेष लक्ष ठेवले जात आहे. जे शेतकरी:
- नियमित ITR भरतात
- शेती व्यतिरिक्त सेवा किंवा इतर क्षेत्रात नोकरी करतात
अशा लाभार्थ्यांची कागदपत्रे पुन्हा तपासली जात आहेत. शासनाचा स्पष्ट उद्देश म्हणजे, केवळ प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या आणि आर्थिकदृष्ट्या गरजू शेतकऱ्यांनाच या योजनेचा लाभ मिळावा.
आठव्या हप्त्याबाबत शेतकऱ्यांमध्ये उत्सुकता
पिकांच्या वाढत्या खर्चामुळे आणि आर्थिक अडचणींमुळे शेतकरी वर्ग नमो शेतकरी महासन्मान निधीच्या आठव्या हप्त्याकडे मोठ्या अपेक्षेने पाहत आहे. सध्या राज्यातील राजकीय घडामोडी, आगामी निवडणुका आणि योजनांची गती पाहता, हा हप्ता वेळेत मिळेल का यावर चर्चा सुरू आहे.
आठवा हप्ता कधी जमा होण्याची शक्यता?
सध्याच्या हालचाली आणि प्रशासनाच्या तयारीवरून पाहता, नमो शेतकरी महासन्मान निधीचा आठवा हप्ता डिसेंबरच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या आठवड्यात शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. मात्र, यासंबंधी अधिकृत तारीख जाहीर झालेली नसल्याने शेतकऱ्यांनी केवळ सरकारी घोषणांवरच विश्वास ठेवावा, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
निष्कर्ष
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना अधिक पारदर्शक आणि परिणामकारक करण्याच्या उद्देशाने शासनाने कठोर पावले उचलली आहेत. यामुळे लाभार्थी शेतकऱ्यांची संख्या कमी झाली असली, तरी प्रत्यक्ष शेती करणाऱ्या आणि गरजू शेतकऱ्यांपर्यंत निधी पोहोचवण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे. आठव्या हप्त्याच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी आपली कागदपत्रे अद्ययावत ठेवणे आणि अधिकृत माहितीकडे लक्ष देणे अत्यंत आवश्यक आहे.